أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

225

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

أنفسهم بالكفر ؛ احتياج آن ندارد كه كسى وى را بر آنچه كرده باشد خبر دهد و اگر خود گواهى ندهد اعضا و جوارح وى بر وى گواهى دهند كه [ يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ ] و گفتند كه : معنى اينست [ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ ] آدمى را بر نفس خود چشم بينندهء هست يا آدمى بر نفس خود بيناست احوال خود از غير بهتر داند اگر بگويد تواند و اگر نگويد وى را خبر دهند و بر وى گواهى دهند ؛ و اگرچه عذرها انگيزد و بهانه‌ها آرد از وى قبول نكنند « يَوْمَ لا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ » ظالمان را عذر آوردن سودى نكند و فايدهء ندهد و [ معاذير ] ايشان آنست كه بعضى آنچه كرده باشند حوالت بر بعضى كنند چنان كه گفت : « لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ » در جواب اين كه : « أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ » و گفته‌اند : [ معاذير ] پرده‌هاست يعنى اگرچه در وقت معصيت پرده‌ها فروگذارد و درها ببندد و حجابها فروگذارد تا آن معصيت بر وى پوشيده ماند هرگز پوشيده نماند .